Ambasador Nowej Europy
/ Szczepan Twardoch

Za jedną z najważniejszych polskich powieści ostatnich lat jury konkursu wydawniczego Ambasador Nowej Europy uznało najnowszą książkę Szczepana Twardocha „Null” – „głęboko humanistyczną, artystycznie znakomitą i niezwykle potrzebną w czasie, gdy przyszłość Europy rozstrzyga się również na ukraińskim froncie. Ten tekst boli, ale i niesie nadzieję, że człowieczeństwo można zachować w najbardziej ekstremalnych warunkach”. Jej walorem jest to, że nie tylko wybitnie opisuje rzeczywistość, lecz także pomaga ją zrozumieć.

Konkurs wydawniczy Ambasador Nowej Europy ma już trzynastoletnią tradycję, ale pierwszy raz nagroda przypada w udziale powieści wojennej. Niewątpliwie mają na to wpływ – ważkość i aktualność tematu, psychologiczna wiarygodność bohaterów i autentyzm opisywanych sytuacji, które sprawiają, że utwór czyta się jak świadectwo współczesności.
„Twardoch unika patosu, heroizacji i prostych podziałów. Zamiast tego pokazuje wojnę taką, jaka jest – jako barbarzyństwo niszczące ludzi, wartości i dotychczasowy porządek świata” – czytamy w uzasadnieniu jury konkursu. „To literatura, która nie pozwala odwrócić wzroku od jednego z najważniejszych dramatów naszych czasów. Siła tej książki wykracza poza walory artystyczne. »Null« staje się ważnym głosem w europejskiej debacie o odpowiedzialności, solidarności i cenie wolności. Skłania do refleksji nad tym, czym jest wojna, jakie pozostawia trwałe rany i jaka przyszłość czeka Ukrainę oraz całą Europę. Szczepan Twardoch, od lat zaangażowany w pomoc Ukrainie, potwierdza swoją twórczością, że literatura może być formą odpowiedzialności za świat i głosem sprzeciwu wobec przemocy”.

Szczepan Twardoch to jedna z najważniejszych i najbardziej wyrazistych postaci we współczesnej prozie polskiej. Krytycy chwalą jego rozmach narracyjny, umiejętność wnikliwej penetracji tematów tożsamościowych i bezkompromisowość. Autor potrafi bezwzględnie obnażać mechanizmy totalitaryzmów i nacjonalizmów.

Spotkanie autorskie ze Szczepanem Twardochem, które nastąpi po gali wręczenia nagrody, poprowadzi dziennikarka Agnieszka Lichnerowicz.

Do tegorocznej XIII edycji konkursu wydawniczego Ambasador Nowej Europy wydawcy oraz członkowie kapituły zgłosili 70 tytułów. Zakwalifikowano 48 książek, a na przedostatnim etapie wybrano 5 publikacji nominowanych do nagrody głównej:
→ Joanna Czeczott | Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć Rosji
Wydawnictwo Czarne
→ Drago Jančar | Archipelagi. Osobisty atlas pytań i przeżyć
tłum. Nikodem Szczygłowski, Joanna Pomorska
Wydawnictwo Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie
→ Maciej Janowski | Karpaty. Opowieść o pewnych górach
Wydawnictwo Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie
→ Timothy Snyder | O wolności. Przewodnik po świecie, który można ocalić
tłum. Bartłomiej Pietrzyk
Wydawnictwo Znak Horyzont
→ Szczepan Twardoch | Null
Wydawnictwo Marginesy

– Losy nagrody ważyły się między trzema tytułami – mówi Magdalena Mistat, p.o. dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności i przewodnicząca jury. – Jurorzy, oprócz genialnej powieści Szczepana Twardocha, osadzonej w realiach brutalnej wojny w Ukrainie, zwrócili także uwagę na książkę Timothy’ego Snydera, „O wolności. Przewodnik po świecie, który można ocalić” (tłum. Bartłomiej Pietrzyk, Wydawnictwo Znak Horyzont) i Joanny Czeczott „Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć Rosji” (Wydawnictwo Czarne). Snyder to jeden z najwybitniejszych współczesnych historyków i autor od lat kształtujący europejską debatę o demokracji, pamięci i odpowiedzialności, a jego ostatnia książka przekonująco dowodzi, że wolność nie jest trwałym stanem, lecz wartością wymagającą odwagi, solidarności, zaangażowania i obywatelskiej troski. To ważna lektura, zwłaszcza dla młodego czytelnika. Z kolei Czeczott w znakomitym reportażu odsłania mało znaną historię Kazachstanu jako ofiary rosyjskiego i sowieckiego imperializmu, pokazując, jak przemoc, wyparcie i trauma kształtują współczesną tożsamość oraz pamięć zbiorową. To pozycja szczególnie aktualna w kontekście 35. rocznicy rozpadu ZSRR i wojny Rosji przeciwko Ukrainie. Trzy książki, o których mowa, gorąco polecamy, składają się bowiem na wspólną opowieść o Wschodzie i Zachodzie, demokracji i totalitaryzmie, wyzwaniach współczesnego świata i kontekstach wojny.

Nagroda Ambasador Nowej Europy jest przyznawana za najlepszą publikację, która w odważny i bezkompromisowy sposób obala stereotypy definiujące Europę i jej mieszkańców oraz szuka odpowiedzi na pytanie o to, czym jest ona dzisiaj. Kapituła konkursu skupia się na odnajdywaniu merytorycznych i bardzo często nieoczywistych interpretacji nowych odsłon europejskiej solidarności, wzajemnych interakcji oraz nieustannego przenikania się historii, kultur i doświadczeń polityczno-społecznych narodów oraz społeczeństw starego kontynentu.
W konkursie nagradzany jest zarówno autor, jak i wydawca.
Nagrodą dla autora jest tytuł Ambasador Nowej Europy, medal, nagroda finansowa w wysokości 20 tys. zł oraz dyplom. Nagroda dla wydawcy to medal i dyplom.
Organizatorami konkursu są Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku oraz Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu.

KAPITUŁA KONKURSU
Magdalena Mistat | przewodnicząca, p.o. dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności
dr Arkadiusz Smagacz | sekretarz kapituły, Dział Naukowy i Biblioteki ECS
dr Jakub Kufel | kierownik Działu Naukowego i Biblioteki ECS
Piotr Leszczyński | redaktor „Przeglądu Politycznego”, Magazynu Polsko-Niemieckiego DIALOG oraz portalu Forum Dialogu
dr Kamila Łabno-Hajduk | Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu
Magdalena Madey | Dział Naukowy i Biblioteki ECS
dr Iwona Reichardt | członkini zarządu Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu
dr Przemysław Ruchlewski | zastępca dyrektora ECS ds. naukowych i zbiorów
Iwona Szymichowska | Dział Naukowy i Biblioteki ECS