GDZIE JEST DZIECIĘ?
/ kolęda z kolekcji ECS

„Gdzie jest Dziecię?” to czwarta kolęda z kolekcji ECS. Utwory powstają co roku w ramach projektu Kolędowanie w ECS. Premiera online klipu odbywa się przed Wigilią, a pierwsze publiczne wykonanie podczas wspólnego kolędowania w ogrodzie zimowym ECS, w pierwszą sobotę stycznia. Twórcami zawsze są lokalni artyści i bardzo często nawiązanie w tekście czy animacji przywołuje Gdańsk.

Duet twórczy
W tym roku duet twórczy stworzyli Monika Milewska (tekst) i Emil Miszk (muzyka).
Monika Milewska jest eseistką, poetką, dramatopisarką i bajkopisarką, a z wykształcenia historyczką. Doktoryzowała się na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje na stanowisku adiunkta w Instytucie Antropologii Uniwersytetu Gdańskiego. Jej twórczość była wielokrotnie nagradzana. Debiutancka książka „Ocet i łzy. Terror Wielkiej Rewolucji Francuskiej jako doświadczenie traumatyczne” (2002) przyniosła jej stypendium „Polityki” i nominację do Nagrody Literackiej NIKE. Słuchowisko „Podróż na Księżyc” zdobyło Grand Prix Festiwalu „Dwa Teatry” (2015). Pomorską Nagrodą Literacką „Wiatr od morza” została uhonorowana dwukrotnie – za powieść „Latawiec z betonu” (2019) i książkę „Ślepa kuchnia. Jedzenie i ideologia w PRL” (2022).
Co ciekawe, w zbiorach archiwum ECS znajdują się 834 zdjęcia z czasów polskiej drogi do wolności autorstwa jej ojca – Wojciecha Milewskiego, artysty fotografika i edukatora fotograficznego.
Emil Miszk jest trębaczem i kompozytorem, zdobywcą nagrody FRYDERYK 2019 w kategorii Jazzowy Debiut Roku, propagatorem sztuki improwizacji. W poprzednich latach uczestniczył już w kolędowaniu w ECS, m.in. w edycji pandemicznej, która odbyła się pod gołym niebem, a jego trąbka zabrzmiała wówczas z towarzyszeniem mobilnego carillonu.

Trzej Królowie
Tekstu kolędy Monika Milewska nigdy wcześniej nie napisała.
Jednym z tropów dla nowego utworu mieli być Trzej Królowie, bo jubileuszowe, dziesiąte kolędowanie odbędzie się – pierwszy raz w historii tego projektu – w święto Trzech Króli.
– Rok temu zadzwonił telefon. Wyjeżdżałam właśnie do Domu Pracy Twórczej w Radziejowicach z zamiarem parodniowego odpoczynku. Wyjechałam z zamówieniem na kolędę, a w pokoju, który mi przydzielono w pałacu, czekało już na mnie cierpliwie pianino. Po paru dniach wystukałam na nim jednym paluszkiem pierwszą wersję melodii do gotowego już tekstu. Wtedy dopiero sprawdziłam, na jakim instrumencie gra kompozytor Emil Miszk. Na trąbce? To niemożliwe! Trąba była jedynym instrumentem, którego nazwa pada w moim tekście – opowiada Monika Milewska. – Trzej Królowie rzeczywiście stali się spoiwem tekstu. Ponieśli przez pustkowie wszystkie kolejne zwrotki, z których każda mogłaby być zaczątkiem innego utworu.
Dla Emila Miszka to również pierwsza kolęda w dorobku twórczym i, jak podkreśla, ogromne wyróżnienie, gdyż nieczęsto ma okazję komponować na zamówienie.

Gwiazda
– Od początku przyświecał mi jeden cel, aby tę kolędę śpiewano w każdym domu, aby była przejrzysta w swojej formie – mówi Emil Miszk. – Wszyscy z niecierpliwością, gromadząc się wokół wigilijnego stołu, wyczekujemy pierwszej gwiazdy na niebie. Wskazuje nam drogę, wyznacza czas rozpoczęcia świątecznej wieczerzy. I w moim przypadku była drogowskazem, gdyż pokazała mi „Gdzie jest Dziecię?” – melodię, z której zrodziła się kolejna kolęda w kolekcji Europejskiego Centrum Solidarności.
Zadania zilustrowania kolędy podjęła się Natalia Uryniuk.
– Z Natalią ostatnio współpracowałam przy książce o komecie pod tytułem „Dziewiąta planeta”. A przecież gwiazda betlejemska, główna bohaterka mojej kolędy, też przedstawiana jest w sztuce pod postacią komety… – dopowiada Monika Milewska.
Natalia Uryniuk doktoryzowała się na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, zajmuje się grafiką i malarstwem, ilustruje książki, jej prace są eksponowane na licznych wystawach w Polsce i poza granicami, ma na swoim koncie m.in. projekt artystyczno-edukacyjny Balticarium® na temat zwierząt Morza Bałtyckiego, przesłaniem jej twórczości jest rozbudzenie w dzieciach ciekawości świata i chęci niesienia pomocy innym.

Radość i nadzieja
Natalia Uryniuk do współpracy zaprosiła animatorkę 2d, absolwentkę grafiki projektowej na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, która od siedmiu lat zajmuje się animacją postaci w seriach i filmach animowanych. Ewa Najda pracowała przy takich projektach animowanych, jak m.in.: „Kajko i Kokosz”, „Chłopi”, „Basia” czy „WilQ”.
Autorka rysunków oraz animatorka szybko i zgodnie zdecydowały, że humor powinien grać kluczową rolę. Zwróćcie np. uwagę na bałwana, który reklamuje czajnik czy korony królów, które mogą przypominać czapki krasnali.
– Bardzo zależało mi, żeby animacja była przyjemna w odbiorze, zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Ważne dla mnie było, żeby ilustracje przede wszystkim niosły radość i nadzieję, mimo trudnych tematów poruszanych w tekście, jak na przykład wojna w Ukrainie czy konsumpcjonizm – mówi Natalia Uryniuk. – Jako dziecko odliczałam dni do Gwiazdki i uwielbiałam ten spokojny czas z rodziną. W nawiązaniu do dziecięcego świata narysowałam do kolędy m.in. uśmiechnięty i bujający się księżyc, kulę śnieżną ze strojnym pałacem, rozgwieżdżone niebo, bajkowe domki wybudowane wysoko w górach i magiczny las. Nie mogło zabraknąć na ilustracjach symboli Gdańska, które są mi bliskie, gdyż kocham to miasto.

Gdzie jest Dziecię?
Ewa Najda w swojej karierze miała okazję kilka razy już robić animowane teledyski, ale nie zdarzyła się jej jeszcze kolęda.
– To doświadczenie było ciekawym wyzwaniem, bo bardzo łatwo w takich przypadkach wpaść w oklepane motywy. Piosenka jednak okazała się na tyle świeża, pięknie napisana, zagrana i zaśpiewana, że od razu pobudziła wyobraźnię – opowiada Ewa Najda. – Dzięki temu największą zabawę sprawiło mi wyszukiwanie smaczków w historii, która miała zadziać się w animacji. Przede wszystkim zależało mi, by nie idealizować przedstawionych postaci. Gwiazda, która ma prowadzić Królów do Dzieciątka sama nie wie, gdzie ono jest i robi co może, by je odnaleźć. Królowie natomiast w niezdarny sposób próbują za nią nadążyć. Wyszukiwałam również ciekawych przejść między sceneriami, jak wtedy, gdy kamera przenosi nas na chwilę znad dachu hipermarketu ku gwiazdom, ale obniżając się lądujemy już w bombardowanym szpitalu w Ukrainie, czy gdy Królowie wypływając łodzią na morze trafiają razem z Gwiazdą na gwieździste pustkowie.
Kolektyw twórczy jest zadowolony z efektów swojej pracy i ma nadzieję, że kolęda spodoba się również odbiorcom.
Zachęcamy więc do obejrzenia klipu i udostępnienia go bliskim.
„Gdzie jest Dziecię?” – przekonajcie się sami.

Twórcy
słowa | Monika Milewska
muzyka | Emil Miszk

wokal | Basia Pospieszalska
ksylofon | Patrycja Wybrańczyk
perkusja, instrumenty perkusyjne | Sławek Koryzno
trąbka | Emil Miszk
saksofon tenorowy | Jakub Klemensiewicz
fortepian | Mikołaj Basiukiewicz
kontrabas | Michał Bąk

realizacja nagrania, mix i mastering | Piotr Taraszkiewicz
miejsce nagrania | Tall Pine Records

ilustracje | Natalia Uryniuk
animacja | Ewa Najda

produkcja | Europejskie Centrum Solidarności

premiera wideoklipu | grudzień 2023
pierwsze publiczne wykonanie utworu | Kolędowanie w ECS, styczeń 2024