03.04.2021

TYGODNIK SOLIDARNOŚĆ | 40 rocznica pierwszego numeru

WIELKANOCNE RARYTASY ze Zbiorów ECS! Fotografia ze strajku w sierpniu 1980 roku, przemówienie papieża Jana Pawła II i tekst dr. Marka Latoszka* o oczekiwaniach wobec Solidarności i nowej gazety miały znaleźć się na pierwszej stronie pierwszego numeru Tygodnika „Solidarność”. Tak wyglądała bowiem czołówka numeru próbnego Tygodnika, którą redakcja sprawdzała reakcję na wybranej grupie czytelników. Ostatecznie na zdjęciu otwierającym znalazł się pomnik Poległych Stoczniowców 1970, któremu towarzyszyło słowo wstępne redaktora naczelnego tygodnika – Tadeusz Mazowieckiego, przedstawiciela inteligencji katolickiej, doradcy strajkujących robotników w sierpniu 1980 roku.

3 kwietnia 1981 roku, kiedy trafił po raz pierwszy do kiosków, Tygodnik kosztował 7 złotych, tyle co bochenek chleba tzw. siatkowego, lub dwa kilogramy ziemniaków, czy słoik dżemu truskawkowego. Miał format A2, a jego nakład wynosił pół miliona egzemplarzy. Było to jedno z pierwszych niezależnych czasopism ukazujących się legalnie – podlegające państwowej cenzurze, a mimo to zamieszczające wywrotowe, z punktu widzenia władzy, treści. Pierwszy numer zawierał m.in. artykuł o niedawnym kryzysie bydgoskim, rozmowy z Zbigniewem Bujakiem i z Jerzym Janiszewskim, oraz – wizjonerski z dzisiejszego punktu widzenia – tekst poświęcony zdrowej żywności.

Tygodnik z radością przywitały inne pisma, w okresie karnawału Solidarności jawnie wspierające ten ruch. Np. Tygodnik Powszechny obszernie omówił cały numer – po sąsiedzku z tekstem George’a Orwella o jego koncepcji pisarstwa. Dziennikarz z Krakowa pisał z emfazą o tygodniku zespołu z Warszawy: „3 kwietnia 1981 r. jest niewątpliwie datą historyczną o trudnej do przecenienia doniosłości. Już słyszę jak w przyszłej – niezależnej i samorządnej Polsce nasze dzieci czy wnuki powtarzają na lekcjach historii: »Tego dnia ukazał się w kioskach pierwszy numer Tygodnika Solidarność«”.

Nadzieja ta nie miała się spełnić szybko. Tygodnik przetrwał do 13 grudnia 1981 roku, kiedy wydawnictwo zawieszono ze względu na stan wojenny. Reaktywowano go dopiero po zawarciu porozumień Okrągłego Stołu i ukazuje się do dzisiaj.


* Zaznaczymy na marginesie, że spuścizna po prof. Marku Latoszku, wybitnym gdańskim socjologu, w 2016 roku trafiła do Zbiorów ECS, przekazana przez Joannę Latoszek, żonę profesora.

Czołówka próbnego numeru.
egzemplarz ze Zbiorów ECS
Wydanie, które ostatecznie trafiło do kiosków
egzemplarz ze Zbiorów ECS
Tygodnik Powszechny wita Tygodnik Solidarność. Fragment str. 3 z numeru 15/1981.
egzemplarz ze Zbiorów ECS