Święto Wolności i Praw Obywatelskich za nami

12 tys. osób odwiedziło Europejskie Centrum Solidarności oraz Strefę Społeczną podczas Święta Wolności i Praw Obywatelskich (3–5 czerwca 2022). 2,5 tys. wzięło udział w wydarzeniu dzięki transmisjom online, łącząc się również z Kijowa. Hasło przewodnie tego roku brzmiało – Gdańsk Miastem Równości.

Święto Wolności i Praw Obywatelskich to obchody rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 roku – pierwszych po II wojnie światowej częściowo wolnych wyborów do Sejmu i całkowicie wolnych do Senatu, na skutek ich wyników komuniści musieli podzielić się władzą, a demokratyzacja państwa stała się faktem. Wydarzenie ma charakter obywatelski, do Gdańska zjeżdżają organizacje pozarządowe z całej Polski.
 


Debaty w Strefie Społecznej

Strefa Społeczna
Święto otworzył 3 czerwca wieczorny koncert w parku Oruńskim – wystąpili Smolik, Kev Fox i John Porter. Program dwóch kolejnych dni był realizowany w ECS i wokół niego.
W Strefie Społecznej stanęło siedem namiotów. Na stoiskach swoją ofertę prezentowało ponad 80 organizacji pozarządowych z całej Polski. Przez dwa dni od godz. 10 do 18 realizowany był program wydarzeń i odbywały się spotkania indywidualne.
– Czekam na to wydarzenie przez cały rok, dla nas to wielkie święto. Było cudownie, wspaniała atmosfera i mnóstwo młodych ludzi – opowiada Agnieszka Tomasik, liderka Kreatywnej Pedagogiki, skupiającej liderów gdańskich placówek oświatowych oddolnie zmieniających szkołę na lepsze. – Przez te dwa dni mamy okazję spotkać się z gośćmi strefy. Na stoisku odwiedzali nas rodzice, nauczyciele, bardzo wielu turystów. Rozmawialiśmy, dzieliliśmy się wiedzą. To jednak dla nas również ważny czas nawiązywania relacji z innymi organizacjami. Zawiązujemy partnerstwa, wymieniamy doświadczeniami. Już kilka projektów zainicjowaliśmy w ten sposób. Energia tego miejsca zostaje z nami na długo.
Aktywistki i aktywiści zaprosili gdańszczanki, gdańszczan i turystów na niemal 70 debat i spotkań. Debatowali – ludzie nauki, kultury i mediów oraz praktycy, m.in. Karolina Korwin-Piotrowska, Magdalena Środa, Halina Mlynkova, Czesław Mozil, Misia Joachim, Tomasz Terlikowski. Był czas na rozmowę o szkole, o ciałopozytywności i na podsumowanie ostatnich 20 lat działań organizacji pozarządowych w Gdańsku. W programie nie mogło zabraknąć wielogłosu o wojnie w Ukrainie i roli, jaką w niej odgrywa propaganda. Głos zabrali korespondenci wojenni.
– Scena główna była miejscem debat, których uczestnicy wprost, niekiedy na wesoło, innym razem z dużą dozą goryczy, rozmawiali o różnych przyczynach wykluczania jednego człowieka przez drugiego, jak płeć, wiek, pochodzenie, przemoc… – opowiada Dobrawa Morzyńska, dyrektor zarządzająca Fundacji Gdańskiej, główna organizatorka tej przestrzeni. – To ważny społecznie temat, któremu poświęcona jest kampania Gdańsk Miastem Równości. Okazało się, że leżaki, trawa i już wakacyjny nastrój sprzyjają rozmowom o trudnych sprawach.
5 czerwca najlepszym gdańskim organizacjom pozarządowym, społecznikom i dobroczyńcom wręczono Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska im. Lecha Bądkowskiego.
 

Debata 1989 – CZASY PRZEŁOMÓW – 2022 

O przeszłości i przyszłości
Europejskie Centrum Solidarności uczciło 4 czerwca jubileuszowym biletem za 1 zł na wystawę stałą i do Wydziału Zabaw. Odbyły się cztery spacery po wystawie, zwane subiektywnymi, bo śladami wspomnień oprowadzali uczestnicy kampanii wyborczej sprzed 33 lat.
W bibliotece ECS przez dwa dni trwała konferencja – KUCHNIA W PRL. Co jedli Polacy, jak zdobywali reglamentowane towary, jak te czasy zapisały się w filmie… – to tylko niektóre z poruszanych kwestii. Łącznie ponad 100 osób słuchało 16 wystąpień w bibliotece, a w sieci obejrzało dotąd 1,2 tys.
– KUCHNIĄ W PRL otworzyliśmy nowy cykl konferencji, podczas których będziemy przyglądać się społecznym wymiarom życia w PRL, przed nami m.in. motoryzacja, design, moda, sport, muzyka… – opowiada dr Przemysław Ruchlewski, zastępca dyrektora ds. naukowych. – Pierwsza konferencja z cyklu dowodzi, jak dużym zainteresowaniem publiczności cieszy się ta tematyka. Niewątpliwie to zasługa bardzo ciekawych wystąpień. Przybyli badacze, którzy rzeczywiście zajmują się tą tematyką, a jest ich w skali kraju niewielu. Po każdej konferencji zbierzemy teksty wystąpień w wydawnictwie książkowym.
Największą liczbę publiczności zgromadziły dwa wydarzenia w audytorium.
W projekcji filmu „Upadek imperium” i spotkaniu z reżyserem Andrzejem Titkowem wzięło udział 100 osób. Debacie 1989 – CZASY PRZEŁOMÓW – 2022 przysłuchiwało się 150 osób, a 1400 obejrzało ją w sieci, również łącząc się z Kijowa. Udział w niej wzięli: ukraińska dziennikarka, pisarka i wolontariuszka w Donbasie w stanie wojny – Tamara Duda, prezydent Gdańska – Aleksandra Dulkiewicz, ambasador Ukrainy w Polsce – Andrij Deszczyca, poseł i historyk – Paweł Kowal oraz dzięki łączeniu online mer Lwowa – Andrij Sadowy. W trakcie dyskusji bardzo mocno wybrzmiały słowa Tamary Dudy.
– Od dwóch dni w ukraińskich mediach dyskutujemy o Rosjanach, którzy przyjeżdżają do Ukrainy, aby pomagać. Jeżeli chcecie Ukrainie pomóc, róbcie coś po cichu, rozmawiajcie u siebie, u swoich, a nam dajcie pogrzebać zmarłych. Dajcie nam przeżyć żałobę, przyzwyczaić się do życia w nowych realiach – mówiła.
Po debacie w galerii Trap (obok audytorium) otwarto wystawę SŁAWA UKRAJINI. SYMBOLE NIEPODLEGŁOŚCI, która powstała we współpracy z Ukrainkami i Ukraińcami, który znaleźli schronienie w Polsce.
– Wystawa pokazuje symbole tożsamości ukraińskiej i cały nasz zespół czuł, że ta wystawa musi powstać. Jest bardzo silną pokojową bronią – mówił podczas otwarcia Basil Kerski, dyrektor ECS.
Tego popołudnia do zbiorów ECS trafiły rękawice bokserskie z autografami Witalija i Władimira Kliczków.
– Fakt, że Witalij Kliczko zdobył pasy mistrzowskie wszystkich pięściarskich federacji w wadze superciężkiej i to, w jaki sposób teraz kieruje obroną Kijowa, budzi podziw całego świata – mówi Lew Zacharczyszyn, były konsul Ukrainy w Gdańsku, a dziś pełnomocnik dyrektora ECS ds. polsko-ukraińskiej solidarności. – Wszedł do polityki, nie mając w tej dziedzinie żadnego doświadczenia, ale dzięki swoim wspaniałym cechom udowodnił, że tu także jest mistrzem.
Wystawa pozostaje otwarta, wstęp na nią jest wolny.

Do zobaczenia za rok
W tym roku – po pandemicznej przerwie – po raz trzeci obchody miały tak duży rozmach. Organizatorami wydarzenia były: miasto Gdańsk, Fundacja Gdańska i Europejskie Centrum Solidarności. Aktywnie włączyła się ekipa gdańskich wolontariuszy, dzięki którym Gdańsk pełni honory Europejskiej Stolicy Wolontariatu 2022. Podczas święta pracowało wolontariacko kilkadziesiąt osób.
– To był bardzo dobry czas, wspaniała energia ludzka, która wzmacnia naszą wspólnotę, pojedynczych ludzi i organizacje pozarządowe. W przyszłym roku znów 4 czerwca spotkamy się w Gdańsku – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.
Dla ECS to bardzo dobra wiadomość.
– 4 czerwca to stała data w kalendarzu aktywności naszej instytucji, bo stanowi też ważny akcent wystawy stałej ECS – mówi Magdalena Mistat, zastępczyni dyrektora ds. komunikacji i strategii, koordynatorka wydarzenia. – Organizacja obchodów w partnerstwie kilku podmiotów pozwala przygotować program pełniej uwzględniający zarówno tematykę, jak i wszystkie grupy odbiorców. Dla ECS to bardzo ważne, bo im głośniej o święcie w Gdańsku, tym więcej uczestników i świadków wydarzeń dzieli się z nami pamiątkami i wspomnieniami. W tym roku przyszła do nas historia, która zasadniczo zmienia naszą wiedzę o jednym z aspektów 4 czerwca, wkrótce się nią podzielimy.

ŚWIĘTO WOLNOŚCI I PRAW OBYWATELSKICH W SIECI
/ debaty w ECS i Strefie Społecznej → lista i linki do transmisji
/ konferencja KUCHNIA W PRL → nagrania 1 i 2 dnia
/ spoty kampanii Gdańsk Miastem Równości:


Galeria ŚWIĘTA WOLNOŚCI I PRAW OBYWATELSKICH
fot. Dawid Linkowski / Archiwum ECS, Michał Mistat / Archiwum ECS, Grzegorz Mehring / Gdansk.pl