19.03.2021

KRYZYS BYDGOSKI | 40 rocznica protestu

„Kobiety do środka!” – te słowa najgłośniej słychać w nagraniu z 19 marca 1981 roku. Doszło wtedy do tzw. prowokacji bydgoskiej. Milicja Obywatelska siłą usunęła delegację Solidarności z sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy.

Związkowcy pojawili się tam, by omówić propozycję rejestracji Solidarności Rolników Indywidualnych. Próba skupienia się w grupie, ochrony kobiet, była z góry skazana na niepowodzenie. Solidarność nie miała szans w fizycznym starciu ze służbą szkoloną do takich akcji. Dotkliwie pobici zostali m.in. Jan Rulewski, przewodniczący bydgoskiego MKZ oraz związkowcy Mariusz Łabentowicz i Michał Bartoszcze. Wydarzenie to było początkiem najpoważniejszego kryzysu na linii władza – Solidarność w czasie tzw. 16 wolnych miesięcy Solidarności – od podpisania Porozumień Sierpniowych do wprowadzenia stanu wojennego. W kraju wybuchły spontaniczne akcje protestu, zwieńczone powszechnym strajkiem ostrzegawczym 27 marca, w którym brały udział zakłady pracy i uczelnie.
– Po kilku dniach mediacji, władza przyznała, że „użycie sił porządkowych sprzeczne jest z przyjętymi zasadami rozwiązywania konfliktów społecznych” – cytuje oficjalny komunikat z 30 marca 1981 roku dr Przemysław Ruchlewski, z-ca dyrektora ECS i szef Wydziału Naukowego. – Władza zapowiedziała ukaranie winnych użycia siły i obiecała też przyspieszyć prace nad ustawą o związkach zawodowych, ale w zamian za odwołanie przygotowań do strajku generalnego. Ostatecznie władze wydały zgodę na rejestrację rolniczej Solidarności 12 maja 1981 roku.
 

Plakat z okresu tzw. kryzysu bydgoskiego.
egzemplarz ze Zbiorów ECS
Joanna Wojciechowicz, szefowa Działu Rozpowszechniania Informacji, w gdańskiej siedzibie Solidarności. W tle, na ścianie wyeksponowane liczne afisze, nawołujące do sprzeciwu wobec postępowania władzy w Bydgoszczy. Gdańsk / 27 marca 1981
fot. Leszek Biernacki / Zbiory ECS
Strajk ostrzegawczy w związku z pobiciem działaczy Solidarności przez funkcjonariuszy milicji w Bydgoszczy, tzw. kryzys bydgoski. Wieszanie transparentu nad al. Grunwaldzką we Wrzeszczu przy siedzibie Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego. Gdańsk / 27 marca 1981
fot. Sławomir Fiebig / Zbiory ECS