LAUREAT KONKURSU AMBASADOR NOWEJ EUROPY za rok 2015
OSTATNIE IMPERIUM. HISTORIA UPADKU ZWIĄZKU SOWIECKIEGO
Serhii Plokhy
tł. Łukasz Witczak
Wydawnictwo Znak


To tytuł, który wpisuje się w obchody 25 rocznicy upadku Związku Sowieckiego. Rzuca nowe światło na opracowany już na wiele sposobów temat, który jest kluczem do zrozumienia nie tylko obecnej sytuacji w Europie, ale i relacji Stany Zjednoczone – Rosja. To doskonale napisane studium stosunków międzynarodowych, ujęte z wielu perspektyw. Pasjonująca opowieść o przełomowych procesach zachodzących w ZSRR w 1991 roku, prowadzących do jego upadku oraz o budzących się do wolności narodach ujarzmionych przez dyktaturę. 

Obalając wiele mitów i stosując przystępny dla czytelnika, reporterki styl narracji, Plokhy stara się odpowiedzieć na bardzo konkretne pytania: Jak to możliwe, że jedno z największych imperiów rozpadło się po zaledwie siedmiu dekadach, w jakim stopniu rzeczywiście przyczynili się do tego Amerykanie, na ile odradzająca się dziś imperialistyczna polityka Rosji ma związek z wydarzeniami z 1991 roku?
Basil Kerski, dyrektor ECS , przewodniczący Kapituły Konkursowej



NOMINOWANI
USYPAĆ GÓRY
Małgorzata Szejnert
Wydawnictwo Znak


Pasjonująca opowieść o krainie, w której żyli obok siebie Polacy, Litwini, Białorusini i Żydzi oraz rdzenni – Poleszucy, dla których ojczyzna to nie historia czy polityka, ale miejsce i tożsamość. Co istotne – narracja toczy się w dwóch wymiarach jednocześnie – współcześnie i w historii.

Małgorzacie Szejnert w książce „Usypać góry” przepięknym językiem udało się zdemaskować wszystkie klisze kulturowe, aby ocalić lokalną tożsamość, godność i autentyczność. Nic tak bardzo nie odzwierciedla idei konkursu AMBASADOR NOWEJ EUROPY, jak sposób ukazania przez Szejnert, że lokalne może być globalne, globalne lokalne, a o Polesiu – wbrew trendom literatury kresowej – można pisać bez resentymentów.
Basil Kerski, dyrektor ECS , przewodniczący Kapituły Konkursowej

 
WIELKI PRZYPŁYW
Jarosław Mikołajewski
Wydawnictwo Dowody na Istnienie

„Wielki przypływ” Jarosława Mikołajewskiego to reportaże z miejsca spotkań Europy i Europejczyków z uchodźcami z Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Mikołajewski dzieli się swoimi doświadczeniami z Lampedusy, umożliwiając tym samym poznanie nawet najbardziej intymnych aspektów migracji do Europy.

Książka przenosi czytelnika w zupełnie inne rejony. Oto turystyczny kurort zalewa fala nie spragnionych słońca turystów, ale uchodźców, którzy uciekają do lepszego świata. Co na to mieszkańcy wyspy? Ich relacje pozbawione są oceny i wartościowania, uderzają prostotą oraz humanizmem, których dzisiaj tak brakuje w polskim, ale i niestety również europejskim dyskursie publicznym.
Basil Kerski, dyrektor ECS , przewodniczący Kapituły Konkursowej
 
DOM GŁUCHEGO
Peter Krištúfek
tł. Olga Stawińska
Wydawnictwo Książkowe Klimaty

Centralną postacią historii jest ojciec – szanowany obywatel, lekarz z fikcyjnego miasteczka Berezy. Rok ’39 wywraca jego życie do góry nogami – Słowacja staje się niezależnym państwem. To, jak ojciec poradził sobie z tą dziwną niepodległością staje się przedmiotem rozliczenia, dokonywanego po latach, z dystansu i z dziwną nostalgią. Książka warta jest zauważenia, bowiem przybliża wiedzę o naszym sąsiedzie, który mimo bliskości geograficznej, ciągle wydaje się nam daleki.

Książka „Dom głuchego” Petera Kristufka przybliża losy narodu słowackiego, który wydaje się nam Polakom być tak bliski i tak daleki jednocześnie. Można śmiało tej powieści przypisać miano głosu pokolenia współczesnych wnuków, którzy starają się rozprawić z historią napisaną przez swoich dziadków.
Basil Kerski, dyrektor ECS , przewodniczący Kapituły Konkursowej
 
 
KSIĘGA SZEPTÓW
Varujan Vosganian
tł. Joanna Kornaś-Warwas
Wydawnictwo Książkowe Klimaty

Nominacja dla „Księgi szeptów” Varuja Vosaganiana to pierwsza w historii tego konkursu nominacją dla literatury pięknej. „Księga szeptów” dzieje się na wielu płaszczyznach równocześnie. W warstwie fabularnej jest to powieść autobiograficzna, powieść o rodzinie, powieść o Ormianach, ale też o Rumunach, Żydach i innych narodach.

Varujan Vosganian, autor „Księgi szeptów”, wyznacza sobie zadanie odczytania na nowo przeszłości. Na ormiańskiej uliczce z Focșani lat 50. ubiegłego stulecia, pośród oparów świeżo palonej kawy i zapachów ze spiżarni, starych ksiąg i fotografii, wcale nie jest idyllicznie. Vosganian stara się zrzucić ciężar traumy i odpowiedzialności – swojej i swoich poprzedników z historii ludobójstwa Ormian z 1915 roku, z historii niekończących się konwojów wygnańców w marszu śmierci na pustyni Deir-ez-Zor, wreszcie z historii Ormian, którzy obrali drogę uchodźstwa.
Basil Kerski, dyrektor ECS , przewodniczący Kapituły Konkursowej